Ciąża a praca w Holandii – prawa pracownicy, chorobowe i zasiłek WAZO
Ciąża a praca w Holandii – prawa pracownicy, chorobowe i zasiłek WAZO
Aktualizacja: 28 października 2026 r.
Ciąża to czas, w którym warto zadbać zarówno o zdrowie, jak i o sprawy zawodowe. Kiedy poinformować pracodawcę? Co zrobić, jeśli dolegliwości uniemożliwiają pracę? Czy zakończenie umowy oznacza utratę prawa do świadczeń?
Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zasady dotyczące kobiet zatrudnionych w Holandii, również przez agencje pracy.
Kiedy poinformować pracodawcę o ciąży?
Nie ma obowiązku zgłaszania ciąży . Pracodawcę należy poinformować najpóźniej 3 tygodnie przed rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego.
Warto jednak zrobić to wcześniej, szczególnie gdy praca wiąże się z dźwiganiem, kontaktem z niebezpiecznymi substancjami lub innymi zagrożeniami. Pozwoli to odpowiednio wcześnie ustalić bezpieczne warunki wykonywania obowiązków.
Bezpieczna praca w czasie ciąży
Pracodawca ma obowiązek zadbać o bezpieczeństwo pracownicy i jej dziecka. Jeżeli dotychczasowe obowiązki stwarzają zagrożenie, powinien najpierw usunąć ryzyko, następnie dostosować pracę lub godziny jej wykonywania, a jeśli to konieczne – zaproponować inne obowiązki. Gdy te rozwiązania nie są możliwe, konieczne może być czasowe zwolnienie z wykonywania pracy.
Pracownicy w ciąży przysługują między innymi:
dodatkowe przerwy – maksymalnie do 1/8 dziennego czasu pracy;
odpowiednie warunki do odpoczynku;
dostosowanie czasu pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami;
możliwość odbywania badań związanych z ciążą w godzinach pracy, z zachowaniem wynagrodzenia również za czas dojazdu.
Sama ciąża nie oznacza niezdolności do pracy. Czasem wystarczy zmiana warunków lub zakresu obowiązków.
Co zrobić, jeśli dolegliwości uniemożliwiają pracę?
Jeśli z powodów zdrowotnych nie możesz pracować, zgłoś chorobę pracodawcy zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie. Dotyczy to również zatrudnienia przez agencję pracy.
Jeżeli niezdolność do pracy wynika z ciąży lub porodu, pracodawca może wystąpić do UWV o świadczenie Ziektewet. Wynosi ono 100% ustalonej przez UWV podstawy dziennej, czyli dagloon, z uwzględnieniem ustawowego limitu. Nie zawsze oznacza to taką samą kwotę netto jak dotychczasowa wypłata.
UWV zazwyczaj przekazuje świadczenie pracodawcy, który kontynuuje wypłatę wynagrodzenia. Możliwa jest również wypłata bezpośrednio pracownicy.
Jeżeli choroba nie jest związana z ciążą, zasadniczo obowiązują zwykłe reguły dotyczące chorobowego. Sam fakt bycia w ciąży nie oznacza automatycznie prawa do świadczenia w wysokości 100% podstawy.
Czy pracodawca może zakończyć umowę w czasie ciąży?
Ciąża nie może być powodem zwolnienia ani nieprzedłużenia umowy. Ochrona obejmuje również okres urlopu ciążowego i poporodowego oraz określone okresy po jego zakończeniu.
Umowa na czas określony może jednak zakończyć się w ustalonym wcześniej terminie. Pracodawca nie ma obowiązku jej przedłużenia, ale przyczyną odmowy nie może być ciąża.
Nie należy więc zakładać, że każde zakończenie umowy jest zgodne z prawem. Jeśli podejrzewasz dyskryminację, zachowaj wiadomości i dokumenty oraz skorzystaj z pomocy prawnej, związku zawodowego lub Juridisch Loket.
Co z chorobowym po zakończeniu umowy?
Jeżeli w dniu zakończenia zatrudnienia nadal jesteś niezdolna do pracy, pracodawca powinien zgłosić Cię do UWV jako osobę chorą odchodzącą z pracy – ziek uit dienst. UWV ocenia następnie prawo do świadczenia Ziektewet.
Jeżeli świadczenie Ziektewet zostało już przyznane, pracodawca powinien przekazać informację o zakończeniu zatrudnienia.
Zakończenie umowy nie oznacza automatycznie utraty chorobowego, ale prawo do dalszych wypłat wymaga spełnienia warunków. Warto dopilnować zgłoszenia i sprawdzać korespondencję z UWV.
Urlop i zasiłek macierzyński WAZO
W Holandii okres związany z narodzinami dziecka obejmuje urlop przed porodem – zwangerschapsverlof – oraz urlop po porodzie – bevallingsverlof. W tym czasie osobom uprawnionym przysługuje świadczenie na podstawie ustawy WAZO.
Przy ciąży pojedynczej:
łączny okres urlopu wynosi co najmniej 16 tygodni;
urlop rozpoczyna się między 6. a 4. tygodniem przed dniem następującym po przewidywanej dacie porodu;
po porodzie przysługuje co najmniej 10 tygodni urlopu.
Niewykorzystana część urlopu przed porodem zasadniczo przechodzi na okres po porodzie. Jeśli dziecko urodzi się po terminie, łączny okres może być dłuższy niż 16 tygodni. Przy ciąży mnogiej obowiązują inne zasady – świadczenie przysługuje przez co najmniej 20 tygodni.
Kto składa wniosek?
Jeżeli pozostajesz zatrudniona, wniosek do UWV składa zazwyczaj pracodawca. Według instrukcji UWV wniosek składa się między 4. a 2. tygodniem przed planowanym rozpoczęciem świadczenia.
Jeżeli otrzymujesz WW lub Ziektewet, wniosek załatwiasz bezpośrednio w UWV. Sposób złożenia zależy od pobieranego świadczenia: przy WW jest to Mijn UWV, a przy Ziektewet należy skontaktować się z UWV w sprawie formularza.
Zachowaj zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu – zwangerschapsverklaring.
Ile wynosi WAZO?
Świadczenie wynosi 100% podstawy dziennej ustalonej przez UWV, do wysokości obowiązującego maximumdagloon. Kwota może różnić się od dotychczasowej wypłaty netto.
Co jeśli umowa zakończy się przed WAZO lub w jego trakcie?
Jeżeli umowa kończy się podczas pobierania WAZO, prawo do przyznanego świadczenia pozostaje, a UWV może kontynuować wypłatę bezpośrednio na Twoje konto.
Jeśli zatrudnienie zakończyło się wcześniej, również możesz mieć prawo do WAZO. Znaczenie ma między innymi to, czy przewidywana lub rzeczywista data porodu przypada w ciągu 10 tygodni od zakończenia zatrudnienia. Osobne zasady dotyczą osób pobierających WW lub Ziektewet.
Co po zakończeniu WAZO?
Dalsze postępowanie zależy od Twojego zdrowia i sytuacji zawodowej:
Masz pracodawcę i jesteś zdolna do pracy – wracasz do pracy lub uzgadniasz przysługujący Ci urlop.
Nie masz zatrudnienia i jesteś zdolna oraz dostępna do pracy – możesz ubiegać się o WW, jeśli spełniasz warunki.
Bezpośrednio po zakończeniu WAZO nadal jesteś niezdolna do pracy z powodu ciąży lub porodu – może przysługiwać Ci Ziektewet w wysokości 100% podstawy dziennej, maksymalnie przez 104 tygodnie, z uwzględnieniem ustawowego limitu.
Jeżeli masz pracodawcę, chorobę zgłaszasz pracodawcy. Jeżeli nie masz zatrudnienia i sprawę prowadzi UWV, zgłoś niezdolność do pracy bezpośrednio w UWV zgodnie z obowiązującą procedurą.
Kolejne świadczenia nie są przyznawane automatycznie. Chorobowe wymaga rzeczywistej niezdolności do pracy, a WW – spełnienia warunków dotyczących bezrobocia i dostępności do pracy.
Potrzebujesz pomocy w formalnościach?
AVAP Adviesbureau pomaga w składaniu wniosków o WAZO oraz w sprawach dotyczących świadczenia chorobowego przed porodem i po nim. Pomagamy uporządkować dokumenty, wyjaśnić korespondencję i przejść przez wymagane formalności.
Każdą sprawę rozpatrujemy indywidualnie, ponieważ prawo do świadczeń zależy między innymi od zatrudnienia, ubezpieczenia, stanu zdrowia i terminów zgłoszeń. Decyzję o przyznaniu świadczenia podejmuje UWV.
Obserwuj nas również na Facebooku.
Życzymy przyszłym mamom dużo zdrowia i spokojnego czasu oczekiwania na dziecko.
Zespół AVAP Adviesbureau